ใบ BOQ คือเอกสารสำคัญที่ช่วยให้ Quantity Surveyor (QS) ถอดปริมาณงาน ประมาณราคา และควบคุมต้นทุนก่อสร้างได้อย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะงาน Audiovisual (AV) และ Acoustic ที่มีรายละเอียดทางเทคนิคหลายส่วน หากจัดทำ BOQ จากแบบที่ไม่สมบูรณ์หรือขาดความเข้าใจด้านวิศวกรรม อาจทำให้รายการอุปกรณ์และงานติดตั้งตกหล่น เกิดต้นทุนแฝง และนำไปสู่ Variation Order (VO) ที่ส่งผลกระทบต่องบประมาณและระยะเวลาโครงการ
แล้ว QS จะมั่นใจได้อย่างไรว่า BOQ งาน AV & Acoustic ครบถ้วนตั้งแต่ต้น? บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจจุดเสี่ยงที่มักถูกมองข้าม แนวทางเลือกผู้เชี่ยวชาญด้านการถอดแบบ และการทำ Value Engineering (VE) เพื่อปรับต้นทุนให้เหมาะสม โดยยังคงคุณภาพและข้อกำหนดทางเทคนิคของระบบตามเป้าหมายโครงการ
Key Takeaways
- BOQ ที่ดีต้องครบทั้งปริมาณและขอบเขตงาน ไม่ใช่เพียงแจกแจงรายการอุปกรณ์และวัสดุ
- งาน AV & Acoustic มีต้นทุนแฝงที่ QS อาจมองไม่เห็นจากแบบ เช่น ระบบสายสัญญาณ การเชื่อมต่อ และรายละเอียดการติดตั้งกันเสียง
- Value Engineering ที่ดีต้องลดต้นทุนโดยไม่ลดสมรรถนะ ไม่ใช่เลือกวัสดุหรืออุปกรณ์ราคาถูกที่สุด
- ให้ผู้เชี่ยวชาญร่วมตรวจ BOQ ก่อน Tender ช่วยลดความเสี่ยงงานตกหล่น งบประมาณคลาดเคลื่อน และ VO ระหว่างก่อสร้าง
สารบัญบทความ
- ใบ BOQ คืออะไร?
- หมวดหมู่ของใบ BOQ ด้าน AV & Acoustic มีอะไรบ้าง?
- ใครคือคนที่จะช่วยถอดแบบและจัดทำ BOQ ด้าน AV & Acoustic ได้ดี?
- QS ต้องคำนึงถึงอะไรในการทำ BOQ งานระบบ AV & Acoustic?
- BOQ ด้าน AV & Acoustic ควรมีข้อควรสังเกตอย่างไรบ้าง
- ทำไมงานก่อสร้างด้าน AV & Acoustic BOQ ถึงคลาดเคลื่อน และป้องกันได้อย่างไร?
- ใบ BOQ ต่างจากใบเสนอราคาทั่วไปอย่างไร?
- เลือกผู้ประมาณราคาและผู้เสนอราคาด้าน AV & Acoustic สำหรับโครงการอย่างไร?
- BOQ ด้าน AV & Acoustic: ATC ช่วย QS ได้อย่างไร?
- BOQ งาน AV & Acoustic ของคุณ มีรายการตกหล่นหรือไม่?
- คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับใบ BOQ ของงาน AV & Acoustic
ใบ BOQ คืออะไร?

BOQ (Bill of Quantities) คือเอกสารแสดงรายการงาน ปริมาณ หน่วยนับ ราคาต่อหน่วย และมูลค่ารวม ซึ่งใช้เป็นพื้นฐานในการประมาณต้นทุน เปรียบเทียบราคา และควบคุมงบประมาณโครงการก่อสร้าง
สำหรับงาน AV & Acoustic ใบ BOQ ควรครอบคลุมทั้งรายการอุปกรณ์ วัสดุ งานติดตั้ง และการทดสอบระบบ ไม่ใช่เพียงระบุจำนวนลำโพง จอภาพ หรือพื้นที่ติดตั้งแผ่นซับเสียงเท่านั้น แต่ต้องคำนึงถึงองค์ประกอบที่จำเป็นต่อการทำงานของระบบโดยรวมด้วย
ตัวอย่างเช่น ห้องประชุมที่มีจอภาพและไมโครโฟนครบตามการออกแบบห้องประชุม แต่ไม่ได้รวมระบบควบคุม สายสัญญาณ หรือค่า Commissioning อาจเกิดค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมระหว่างติดตั้ง แม้ BOQ เดิมจะดูครบถ้วนแล้วก็ตาม
หมวดหมู่ของใบ BOQ ด้าน AV & Acoustic มีอะไรบ้าง?
การแบ่งหมวดหมู่งานในใบ BOQ อย่างชัดเจนช่วยให้ QS ตรวจสอบรายการได้ง่ายขึ้น ลดโอกาสที่งานหรืออุปกรณ์สำคัญจะตกหล่น รวมถึงป้องกันการระบุรายการซ้ำซ้อนระหว่างผู้รับเหมา โดยสามารถแบ่งหมวดงาน AV & Acoustic ได้ดังนี้
|
หมวดงาน |
รายการสำคัญที่ควรตรวจสอบ |
| AV Equipment | จอภาพ ลำโพง ไมโครโฟน กล้องประชุม DSP และอุปกรณ์ควบคุม |
| AV Infrastructure | สายสัญญาณ ท่อร้อยสาย Rack จุดเชื่อมต่อและงานติดตั้ง |
| Acoustic Treatment | แผ่นซับเสียง ฝ้า วัสดุตกแต่งควบคุมเสียงสะท้อน |
| Sound Insulation | ผนังกันเสียง ประตูกันเสียง ซีล และรายละเอียดรอยต่อ |
| Testing & Commissioning | ตั้งค่าระบบ ทดสอบสมรรถนะ อบรม การรับประกัน Password & Licence และเอกสารส่งมอบ |
ข้อควรระวังสำหรับ QS: ควรกำหนดขอบเขตงานและผู้รับผิดชอบในแต่ละจุดเชื่อมต่อ (Interface) ระหว่างทีม AV, Electrical, IT, Interior และ Acoustic ให้ชัดเจน เพื่อป้องกันทั้งการคิดราคาซ้ำและการตกหล่นของรายการที่ไม่มีผู้รับผิดชอบ
ใครคือคนที่จะช่วยถอดแบบและจัดทำ BOQ ด้าน AV & Acoustic ได้ดี?
แม้ QS จะมีความเชี่ยวชาญด้านการถอดปริมาณงานและบริหารต้นทุน แต่การประเมิน BOQ งาน AV & Acoustic ยังต้องอาศัยความรู้เฉพาะทางจากผู้เชี่ยวชาญแต่ละด้าน เพื่อให้รายการงานและปริมาณที่ระบุสอดคล้องกับการใช้งานจริง ได้แก่
- AV System Designer: ตรวจสอบความครบถ้วนของอุปกรณ์ทั้ง Hardware และ Software รวมถึงการเชื่อมต่อ ระบบควบคุม และข้อกำหนดการใช้งาน
- Acoustic Consultant: ประเมินวัสดุซับเสียง ระบบกันเสียง และกำหนดสมรรถนะด้านอะคูสติกให้สอดคล้องกับลักษณะห้อง
- Experienced System Integrator: ตรวจสอบความเป็นไปได้ในการติดตั้ง ประเมินต้นทุนของระบบ และพิจารณางานเชื่อมต่อระหว่างอุปกรณ์และระบบต่าง ๆ (Interface)
การประสานงานระหว่าง QS และผู้เชี่ยวชาญเหล่านี้ตั้งแต่ก่อนออก Tender จะช่วยให้ BOQ มีรายละเอียดเพียงพอสำหรับการประมาณราคาและนำไปใช้ก่อสร้างจริง โดยควรระบุสมมติฐาน ข้อยกเว้น และประเด็นที่แบบยังไม่ชัดเจนไว้ให้ตรวจสอบได้ เพื่อลดความคลาดเคลื่อนระหว่างการเสนอราคาและดำเนินงาน
QS ต้องคำนึงถึงอะไรในการทำ BOQ งานระบบ AV & Acoustic?

ก่อนสรุปราคากลาง QS ควรตรวจสอบปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อปริมาณงาน ต้นทุน และประสิทธิภาพของระบบ AV & Acoustic ดังนี้
- Design Completeness: ตรวจสอบว่าแบบและ Specification มีรายละเอียดครบถ้วนและสอดคล้องกับความต้องการใช้งานจริง
- System Compatibility: ตรวจสอบว่าอุปกรณ์แต่ละส่วนสามารถเชื่อมต่อและทำงานร่วมกันได้ตามข้อกำหนดของระบบ
- Acoustic Performance: พิจารณาคุณสมบัติของวัสดุซับเสียงและกันเสียงให้สอดคล้องกับเป้าหมายด้านอะคูสติกของพื้นที่
- Installation Constraints: ตรวจสอบข้อจำกัดหน้างาน เช่น พื้นที่เหนือฝ้า งาน Built-in ช่อง Service และแนวเดินสายที่เกี่ยวข้องกับการติดตั้งเครื่องเสียงห้องประชุม
- Lifecycle Cost: คำนึงถึงค่าใช้จ่ายตลอดอายุการใช้งาน ทั้งค่าบำรุงรักษา License และการเปลี่ยนอุปกรณ์ในอนาคต
ตัวอย่างเช่น การเปลี่ยนแผ่นซับเสียงเป็นวัสดุที่มีราคาถูกกว่า อาจทำให้ประสิทธิภาพการดูดซับเสียงในช่วงความถี่ที่ต้องการลดลง ดังนั้น การพิจารณาทางเลือกเพื่อลดต้นทุนจึงควรเปรียบเทียบทั้งราคา คุณสมบัติ และประสิทธิภาพของระบบ ไม่ใช่ใช้ราคาเป็นเกณฑ์ตัดสินเพียงอย่างเดียว
BOQ ด้าน AV & Acoustic ควรมีข้อควรสังเกตอย่างไรบ้าง

ก่อนสรุปและยืนยันใบ BOQ (Final BOQ) QS ควรตรวจสอบความครบถ้วนของรายการงาน ขอบเขตความรับผิดชอบ และรายละเอียดทางเทคนิค เพื่อป้องกันรายการตกหล่น การคิดราคาซ้ำ และค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมระหว่างดำเนินโครงการ โดยสามารถใช้ BOQ Risk Checklist ทั้ง 6 ข้อนี้เป็นแนวทางตรวจสอบได้
BOQ Risk Checklist: 6 จุดเสี่ยงที่ QS ควรตรวจสอบก่อน Final BOQ
- มีรายการใดในแบบหรือ Specification ที่ยังไม่ได้ระบุไว้ในใบ BOQ หรือไม่?
- มีรายการเหมารวมที่ไม่ได้แจกแจงรายละเอียดหรือขอบเขตงานไว้อย่างชัดเจนหรือไม่?
- งานสายสัญญาณ อุปกรณ์ประกอบ และจุดเชื่อมต่อ (Interface) ระบุไว้ครบถ้วนหรือไม่?
- มีรายการงานหรืออุปกรณ์ที่คิดราคาซ้ำกับหมวด Electrical, IT หรือ Interior หรือไม่?
- วัสดุ Acoustic ระบุคุณสมบัติและเกณฑ์การทดสอบไว้อย่างชัดเจนหรือไม่?
- รวมงาน Testing & Commissioning และเอกสารส่งมอบไว้ใน BOQ แล้วหรือไม่?
หากพบรายการที่ยังไม่ชัดเจนหรือมีข้อมูลไม่เพียงพอ ควรจัดทำ RFI (Request for Information) เพื่อสอบถามและยืนยันรายละเอียดกับผู้ออกแบบหรือผู้เกี่ยวข้องก่อนสรุป Final BOQ และกำหนดงบประมาณ
ทำไมงานก่อสร้างด้าน AV & Acoustic BOQ ถึงคลาดเคลื่อน และป้องกันได้อย่างไร?
ความคลาดเคลื่อนของ BOQ งาน AV & Acoustic ไม่ได้เกิดจากการถอดปริมาณผิดพลาดเพียงอย่างเดียว แต่อาจมาจากแบบและ Specification ที่ยังไม่สมบูรณ์ การเปลี่ยนแปลงรายละเอียดระหว่างก่อสร้าง หรือการประเมินข้อจำกัดทางเทคนิคไม่ครบถ้วน ซึ่งอาจทำให้เกิดงานตกหล่น งานซ้ำซ้อน และค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมระหว่างดำเนินโครงการ
ตัวอย่างความเสี่ยงที่พบได้ ได้แก่
- แบบไม่ครบ: ขาดรายละเอียดสายสัญญาณ จุดติดตั้ง หรือโครงสร้างรองรับอุปกรณ์ ทำให้ประเมินปริมาณงานและค่าใช้จ่ายได้ไม่ครบถ้วน
- งานทับซ้อน: งาน AV และงานระบบไฟฟ้าต่างฝ่ายต่างคิดราคาในรายการเดียวกัน หรือไม่มีฝ่ายใดระบุความรับผิดชอบในงานเชื่อมต่อ
- เปลี่ยนสเปกระหว่างก่อสร้าง: อุปกรณ์ที่นำมาใช้ทดแทนมีข้อกำหนดด้านการติดตั้งหรือการเชื่อมต่อแตกต่างจากรายการเดิม ส่งผลให้ต้องปรับงานและงบประมาณ
- ลดต้นทุนผิดวิธี: เปลี่ยนวัสดุ Acoustic โดยไม่ได้ประเมินผลต่อคุณสมบัติการดูดซับเสียงหรือสมรรถนะทางเสียงของพื้นที่
แนวทางป้องกันคือการตรวจสอบแบบและ Specification ร่วมกับผู้เชี่ยวชาญด้าน AV & Acoustic ตั้งแต่ก่อนสรุป BOQ รวมถึงพิจารณา Value Engineering (VE) อย่างรอบด้าน โดยเปรียบเทียบทางเลือกด้านต้นทุนควบคู่กับสมรรถนะของระบบ ความเข้ากันได้ของอุปกรณ์ ข้อจำกัดในการติดตั้ง และค่าบำรุงรักษาตลอดอายุการใช้งาน เพื่อให้การปรับลดต้นทุนไม่กระทบต่อคุณภาพและข้อกำหนดของโครงการ
| ตัวอย่าง VE | แนวทางที่เหมาะสม |
| เปลี่ยนรุ่นจอภาพ | รักษาขนาด ความละเอียด ความสว่าง และคุณสมบัติการใช้งานที่จำเป็น |
| ลดต้นทุนแผ่นซับเสียง | เลือกวัสดุทางเลือกที่มีผลทดสอบการดูดซับเสียงเหมาะสม |
| ลดต้นทุนระบบควบคุม | ตัดฟังก์ชันที่ไม่จำเป็น โดยไม่กระทบการทำงานหลัก |
| ปรับการเดินสาย | ใช้เส้นทางที่เหมาะสม โดยรักษาคุณภาพสัญญาณและความปลอดภัย |
การอนุมัติ VE ควรมีผู้เชี่ยวชาญประเมินผลกระทบก่อนเปลี่ยน Specification และบันทึกเกณฑ์ยอมรับให้ตรวจสอบได้
ใบ BOQ ต่างจากใบเสนอราคาทั่วไปอย่างไร?
แม้ใบ BOQ และใบเสนอราคา (Quotation) จะมีข้อมูลเกี่ยวกับราคาเหมือนกัน แต่ทั้งสองเอกสารมีวัตถุประสงค์และรายละเอียดที่แตกต่างกัน โดย BOQ ใช้กำหนดปริมาณงานและเป็นกรอบสำหรับประมาณต้นทุนโครงการ ส่วน Quotation ใช้เสนอราคาสินค้าหรือบริการจาก Supplier หรือ Contractor เพื่อให้ผู้ว่าจ้างพิจารณาเปรียบเทียบข้อเสนอ
| ประเด็น | BOQ | Quotation |
| วัตถุประสงค์ | กำหนดปริมาณและกรอบต้นทุน | เสนอราคาสินค้าหรือบริการ |
| รายละเอียด | แยกรายการ ปริมาณ หน่วย และขอบเขต | อาจเสนอเป็นรายการหรือราคาเหมารวม |
| การใช้งาน | ประมาณราคา Tender และ Cost Control | พิจารณาข้อเสนอของผู้ขาย |
| ผู้จัดทำ | QS หรือผู้เชี่ยวชาญร่วมกัน | Supplier หรือ Contractor |
ข้อควรระวัง: QS ไม่ควรนำใบเสนอราคาจาก Supplier มาใช้แทนใบ BOQ โดยตรงโดยไม่ตรวจสอบรายละเอียดก่อน เนื่องจาก Quotation อาจมีขอบเขตงานหรือ Specification ไม่ครบตามที่โครงการต้องการ รวมถึงอาจมีข้อยกเว้นหรือไม่รวมค่าใช้จ่ายบางรายการ ซึ่งส่งผลให้การเปรียบเทียบราคาและประมาณต้นทุนคลาดเคลื่อนได้
เลือกผู้ประมาณราคาและผู้เสนอราคาด้าน AV & Acoustic สำหรับโครงการอย่างไร?
ก่อนเลือกผู้ช่วยจัดทำ BOQ หรือผู้เสนอราคางาน AV & Acoustic QS ควรพิจารณาความสามารถในการประเมินรายละเอียดทางเทคนิคและความเข้าใจในขอบเขตงานควบคู่กับราคา เพื่อให้มั่นใจว่าข้อเสนอสามารถนำไปใช้ดำเนินโครงการได้จริง โดยมีเกณฑ์พิจารณาดังนี้
- ประสบการณ์: มีประสบการณ์ในโครงการ AV & Acoustic ที่มีลักษณะหรือความซับซ้อนใกล้เคียงกัน
- ความสามารถด้าน Design Review: ตรวจสอบแบบและ Specification พร้อมระบุข้อผิดพลาดหรือรายละเอียดที่ยังไม่สมบูรณ์ได้
- ความโปร่งใสของ BOQ: แจกแจงรายการ ปริมาณ ราคา ขอบเขตงาน และข้อยกเว้นไว้อย่างชัดเจน
- ความสามารถด้าน VE: เสนอทางเลือกในการปรับต้นทุน พร้อมข้อมูลเปรียบเทียบด้านราคาและสมรรถนะของระบบ
- Technical Support: สามารถให้คำปรึกษาและสนับสนุน QS ในช่วง Tender และ Construction ได้
สำหรับการคัดเลือกผู้รับเหมา ควรประเมินข้อเสนอด้านเทคนิคแยกจากการเปรียบเทียบราคา โดยตรวจสอบว่ารายการอุปกรณ์ ขอบเขตงาน และ Specification ตรงตามข้อกำหนดของโครงการหรือไม่ เพื่อป้องกันการเลือกข้อเสนอที่มีราคาต่ำ แต่มีรายการตกหล่นหรือไม่ครอบคลุมงานที่จำเป็น
BOQ ด้าน AV & Acoustic: ATC ช่วย QS ได้อย่างไร?
การมีผู้เชี่ยวชาญด้าน AV & Acoustic เข้ามาร่วมตรวจสอบแบบและถอดปริมาณงานตั้งแต่ต้น ช่วยให้ QS มองเห็นรายละเอียดทางเทคนิคและขอบเขตงานได้ครบถ้วนยิ่งขึ้น ลดความเสี่ยงจากรายการตกหล่นหรืองานซ้ำซ้อน และช่วยให้การประมาณต้นทุนสอดคล้องกับลักษณะงานจริงของโครงการ
ATC สนับสนุนการทำงานของ QS ในขั้นตอนสำคัญ ได้แก่
- BOQ Review & Quantity Takeoff: ตรวจสอบปริมาณงานและรายการที่อาจตกหล่นจากแบบ
- Technical Specification Review: ตรวจสอบความครบถ้วนและความสอดคล้องของข้อกำหนดทางเทคนิค
- Cost Estimation & Benchmark: สนับสนุนการประมาณราคาและเปรียบเทียบต้นทุนของระบบ
- Value Engineering: วิเคราะห์ทางเลือกในการปรับลดต้นทุน โดยยังคงสมรรถนะตามข้อกำหนดของโครงการ
- Tender Clarification: สนับสนุนการตอบข้อซักถามและตรวจสอบเปรียบเทียบข้อเสนอด้านเทคนิคจากผู้เสนอราคา
นอกจากนี้ ATC ยังมีเครื่องมือสนับสนุนการทำงานของ QS โดยเฉพาะ เช่น BOQ Template และ Spec Comparison Matrix พร้อมให้คำปรึกษาด้านต้นทุนงาน AV & Acoustic เพื่อช่วยให้การตรวจสอบรายการและเปรียบเทียบข้อเสนอมีแนวทางที่ชัดเจน ตั้งแต่ขั้น Pre-Tender ไปจนถึงระหว่างดำเนินงานก่อสร้าง
ใบ BOQ ที่ครบถ้วน จุดเริ่มต้นของการควบคุมต้นทุนงาน AV & Acoustic
การจัดทำใบ BOQ งาน AV & Acoustic ไม่ได้จบเพียงการถอดปริมาณและคำนวณราคา แต่ต้องตรวจสอบความครบถ้วนของรายการอุปกรณ์ งานติดตั้ง ขอบเขตความรับผิดชอบ และข้อกำหนดทางเทคนิคควบคู่กันด้วย เพราะรายละเอียดที่ตกหล่นหรือไม่ชัดเจนอาจนำไปสู่ค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมและ Variation Order ระหว่างก่อสร้าง การให้ความสำคัญกับการตรวจสอบ BOQ ตั้งแต่ก่อนออก Tender จึงช่วยให้ QS ประเมินต้นทุนและบริหารความเสี่ยงของโครงการได้อย่างเป็นระบบมากขึ้น
สำหรับ QS ที่ต้องการสนับสนุนการทำงานด้าน AV & Acoustic ตั้งแต่การตรวจสอบแบบ การถอดปริมาณงาน ไปจนถึงการประเมินต้นทุนและทำ Value Engineering สามารถปรึกษาทีม ATC เพื่อรับคำแนะนำและแนวทางตรวจสอบ BOQ ให้สอดคล้องกับขอบเขตงานจริงของโครงการ พร้อมศึกษาเพิ่มเติมได้ที่ https://atc.co.th/av-acoustic-for-quantity-surveyor/
- ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ AV Acoustic Tel. 09-6148-3207
- Email. marketing@atc.co.th
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับใบ BOQ ของงาน AV & Acoustic
ใบ BOQ คืออะไร และสำคัญกับ QS อย่างไร?
BOQ คือเอกสารแสดงปริมาณและราคางาน ใช้เป็นพื้นฐานในการประมาณต้นทุน ประกวดราคา และติดตามการเปลี่ยนแปลงงบประมาณโครงการ
งาน AV & Acoustic ควรแยก BOQ จากงานตกแต่งภายในหรือไม่?
ควรแยกรายละเอียดงานให้ตรวจสอบได้ แม้บางรายการจะอยู่ในหมวด Interior ก็ตาม พร้อมกำหนดขอบเขตความรับผิดชอบเพื่อป้องกันงานซ้ำซ้อนหรือตกหล่น
การทำ Value Engineering ช่วยลดต้นทุนได้จริงหรือไม่?
ช่วยได้เมื่อมีการวิเคราะห์ต้นทุนและสมรรถนะร่วมกัน โดยเปรียบเทียบวัสดุและระบบทางเลือกที่ผ่านข้อกำหนดทางเทคนิค ไม่ใช่การลดสเปกโดยไม่มีการประเมิน
BOQ ที่ครบถ้วนสามารถป้องกัน Variation Order ได้ทั้งหมดหรือไม่?
ไม่สามารถป้องกันได้ทั้งหมด เพราะยังอาจมีการเปลี่ยนแปลงความต้องการหรือสภาพหน้างาน แต่ BOQ ที่ถูกต้องและมีการกำหนด Scope ชัดเจนจะช่วยลด VO ที่เกิดจากความผิดพลาดและรายการตกหล่น
ควรให้ผู้เชี่ยวชาญ AV & Acoustic เข้ามาช่วย QS เมื่อใด?
ควรเริ่มตั้งแต่ Design Development ก่อนจัดทำ Final BOQ โดยเฉพาะโครงการที่มีห้องประชุมผู้บริหาร Auditorium ห้องประชุม Hybrid หรือพื้นที่ที่ต้องควบคุมคุณภาพเสียงเป็นพิเศษ



